06-01-2007, 06:03 PM
A. Oyuna Başlarken
Avrupa’yı fethe başlamak için önümüzde görünen bir engel var. Tam engel denmese de direk oyuna dalmak isterseniz ilk başta mönüdeki sadece “prologue” kısmını seçebilme imkanınız olduğunu görünce biraz canınız sıkılabilir. Hiç üzülmeyin, o ekranı ekranınızda görüntülediğinizde bile oyunun diğer modları kullanılabilir oluyor. Bu kısmı eğer oyunun tarzına aşina iseniz fazla yeterli ve derin bilgiler vermediğini, ve sizin de bunu gereksiz görebileceğinizden görmezden gelebilirsiniz. Ama eğer Total War oyunlarına ilk kez başlayacaksanız yararlı olduğunu da söylemem lazım. Bu kısmı atlattıktan sonra oyun seçebilme ekranında birbirinden farklı dört tür savaş yapabilme şansımızın olduğunu görüyoruz. Bunlar; Imperial Campign, Historical Battle, Custom Battle ve Quick Battle. Oyunun asıl tadı Imperial Campign’de çıktığı için ve zaten konsept bunun üzerine kurulduğu için az sonra o kısma ayrıntılıca değineceğiz. Diğerlerine bakacak olursak, Historical Battle seçeneğinde tarihi öneme sahip bir çarpışmayı tekrar yaşıyorsunuz, hem de hiçbir anını kaçırmadan. Custom Battle’in Quick olanından farkı ise savaşacak halkları ve askerleri kendiniz seçebiliyor olmanız; diğerinde bu imkan yok, bilgisayarın iki tarafa da verdiği askerler ile savaşa girişiyorsunuz. Aralarında Pretoryan, Kartaca, Britanya, Yunan, Cermen gibi 20 farklı halktan birini seçerek karşı tarafta ayarlayacağınız düşman birliklere karşı mücadeleye girişiyorsunuz. Imperial Campign tarafında ise milattan önce İtalya yarımadasına yerleşmiş üç büyük ailenin birini seçerek tüm Avrupa’ya nam salmaya çalışıyorsunuz.
B. Harita Üzerinde
B1.1. Şehirler ve yöneticiler
Şehirler, yöneticiler ve onların seviyeleri, şehirlerdeki asker güç oyunda çok önemli bir yere sahip. Hatta bulunduğunuz yerdeki refah düzeyi yeni fetihler yapmaktan bile daha çok göz önünde bulunmalı. Her şehrin sizde olduğu dönemleri bakımından iyi yönetim ise fazlasıyla kritik; şehirlerinizi sürekli insanların ihtiyaçları duyacağı şekilde geliştirmeli ve vergileri de akıcı biçimde cebinize koymanız lazım. Çünkü yazının genelinde de sıklıkla değineceğim vergi olayı gerçekten de dikkate değer. Ticaret yapamadığınız zaman çoğunlukla gelirlerinizin büyük bir kısmı kesintisiz gelecek vergilere bağlı. Düşününce, savaş harcamalarını, şehirlerdeki yapıları ve askeri yükseltmeleri hesaba katarsak sürekli para sahibi olmak epey önemli. Oyunun sonlarına doğru da topraklarınızı iyice genişlettiğinizde şehir yönetimindeki ince detayları görmezden gelebilirsiniz. Zaten o zamana kadar da oyunda iyi bir tecrübe yapmış ve neyin nasıl yapılması gerektiğine dair engin bir bilgi birikimine sahip olmuş olursunuz.
B1.2. yöneticilerin Önemi ve Yetişmesi
Ailenizden herhangi bir kişi şehrin yöneticisi olabilir. Karakterinizin isminin yanındaki küçük beyaz noktaların fazlalığı, onun ne kadar iyi bir yönetici olup olmadığı bilgilendirici. İyi bir yöneticinin şehrinde insanlara sağlanan kaynaklar neticesinde onlar mutlu olacakları gibi, sonuçta gelecek vergiler de buna paralel olarak artış gösterecek ve böylece siz mutlu olacaksınız. Bir yönetici yada herhangi bir askeri birlik ile kontrol altında olmayan şehirlerde vergiyi istediğiniz gibi alamamanız gibi durumlar söz konusu olabiliyor. Hatta bunun da ötesinde şehirlerde isyanlar çıkabiliyor ve kontrolü kaybedebiliyorsunuz. Zamanla sınırlarınız genişlediği için sahip olduğunuz topraklarda kültür farklılıkları da ortaya çıkabilecektir. Buna göre yeni fethettiğiniz şehirlerin gücüne sahip olmak sizi zorlayabilir. En azından düzene girene kadar yeni ele geçirdiğiniz şehirlerde deneyimli bir general bulundurmak akıl karı. Onların isyanları sonuç vermesi dahilinde sizin egemenliğinizden çıkarak eski ülkelerinin topraklarına hizmet etmeye devam edebilirler. Tüm bunların sonunda söylenecek söz ise; şehre koyacağınız yöneticinin ne yaptığını bilir biri olmasına dikkat edin ve ele geçirdiğiniz şehirlerde ağırlığınızı hissettirin.
yönetici geliştirirken dikkat etmeniz gereken birçok etken var. Mesela bir generalin 16-17 yaşlarında meydanlarda boy gösterdiğini düşünürsek onların bu dönemlerindeki yeteneklerinin iyi olmadığına hak vereceksinizdir. Yapılacak şey ise basit. Ailenizin yaşadığı şehirlere akademiler kurarsanız gençlik çağlarında sağlam bir karakter ve yönetici bilgisiyle donanan general ile topraklarınızı çok daha kontrollü ve güvenilir biçimde idame ettirebileceksiniz. Bunun yanında generallerin savaş alanlarındaki başarıları da aynı başlık altında birleştirmek mümkün. Zaferlerle donatılmış bir generalin artan seviyesi ile birlikte savaş alanlarındaki başarısı onun karizmasında fazlasıyla artış göstereceğinden hükmetme gücü de pekişecektir.
B1.3. Şehrinizin nüfusu ve Kaynaklar
Oyunun sonlarına doğru şehrinizde gereksiz yere ve bolca insan türeyecektir; ama, ilk başlarda büyük bir nüfus patlamasına ihtiyacınız var. Asıl amacınız da askeri birlikleri güçlendirmek olduğundan hem insan gücüne hem de askeri binalar gerekli. Bunları yapabilmenin yolu da bizzat insanların kas kuvvetinden geçiyor. Gerçi üreteceğiniz binalarda paranın önemi daha fazlaymış gibi görünse de hizmet edeceğiniz insanlar halkın kendisi ve bunların hepsi onlar olmazsa olmayacağı için nüfus önemli. Büyük binaları da büyük şehirlerde yapabileceğiniz için o şehrin büyümüşlük seviyesi bir yerde nüfusa bağlı. Şehir ile ilgili detayları görebileceğiniz ekranda şehir nüfusunun artış yüzdesini görebilirsiniz.
Vergilerin oyunun başlarında önemi çok fazla. Çünkü oyuna alışma zamanınızda ve daha küçük bir ülkeyken fazla iyi ticaret yapamadığınız için vergi önem kazanıyor. Şehirdeki insanların ve ordunun refah standardını onlara vereceğiniz maaş ile de sağladığınız için bir yerde onların sadakatini kazanmanız de önemli. Buna da dikkat etmeniz önerilir.
İnsanların öncelikli ihtiyaç duydukları şeyleri el altında sahip olmaları onların şehir yönetimindeki memnuniyetlerini, dolayısıyla da nüfusu etkileyecektir. Onların karınlarının doyması, o şartlar altındaki halklar için daha önemli(ki düşününce bunun önemsiz olduğu bir devir olmaz herhalde) olduğundan çiftlik kurmaya özen göstermelisiniz. Hatta artan nüfus ve şehrin gelişmişlik seviyesine göre bolca ve her fırsatta çiftlik kurun derim. Burada bir diğer konu da netlik kazanıyor; o da insanların sağlık durumları. Kötü sağlık koşullarına sahip ülkelerde hastalıklar ve salgınlar olabileceği için kanalizasyon sistemini de üretmeyi unutmayın derim.
Şehir nüfusunu yükseltmenin diğer bir olur yolu da, biraz çirkefçe dursa da, köleler. Eski Roma uygarlığının bu konuda işbilir bir medeniyet olduğu gerçeğini oyunda görmek güzel. Bir şehri fethettiğinizde karşınıza çıkacak olan ekranda “enslave” seçeneğini seçtiğinizde o halktan insanları ele geçiriyorsunuz ve buradaki nüfus gücüne katkıda bulunmuş oluyorsunuz. Ayrıca bu köleleştirme işini düşman birlikler üzerinde sıkça kullanırsanız o halktan zarar görebilme ihtimalini de düşürürsünüz.
B1.4. Paranın ve Ticaretin Önemi
Para, hak vereceksinizdir ki oyunda hayati değer taşıyan en önemli unsur. Şehrinizi veya askeri gücünüzü geliştirmek için bina yapmanız lazım ve görüyoruz ki binalar pahalı. Oyunda vergiler fazlasıyla önemli olabilir; ama, gelişmiş bir imparatorluğun da sadece vergilere bel bağlaması çok komik ve yetersiz olur. Bir miktar paraya sahipseniz askeri gücünüzü geliştirebilmek için yapacağınız bir çok işlem var. Düşman generale rüşvet vererek yanınızda savaşa girmeyi önerebilirsiniz, askeri kışlalar üreterek olanları da geliştirme yoluna gidebilirsiniz, yada hiçbir şey yapamasanız paralı asker tutabilirsiniz. Bunlarda gönlünüzce özgürsünüz; ama, gördüğünüz gibi bunları yapabilmek için ekonominizi de geliştirmiş olmalısınız. Peki para getirisini nasıl sağlayacaksınız? Yollar, maden yatakları ve ticaret en önemlileri arasında sayılabilir. Deniz ticareti de üzerinde durulması gereken bir konu. Bu sayede yapacağınız ticari girişimler ekonominize bolca katkıda bulunuyor. Hepsinin sonrasında da üreteceğiniz market ve forumlar da buna ilave etki yapacaktır. Diğer şehirlerinizin her birini de aynı bu şekilde yükseltecek olursanız gerek ekonomik, gerekse de askeri alanda Avrupa’nın en gelişmiş ülkesi olma yolunda emin adımlar atabilirsiniz. Tabi ticareti sağlamak için de şehirlerde ticaret merkezleri kurmalı ve diplomatlar yardımıyla diğer ülkelerle ticaret anlaşmaları yapmalısınız. Böylece ülkeniz gelişecek
Avrupa’yı fethe başlamak için önümüzde görünen bir engel var. Tam engel denmese de direk oyuna dalmak isterseniz ilk başta mönüdeki sadece “prologue” kısmını seçebilme imkanınız olduğunu görünce biraz canınız sıkılabilir. Hiç üzülmeyin, o ekranı ekranınızda görüntülediğinizde bile oyunun diğer modları kullanılabilir oluyor. Bu kısmı eğer oyunun tarzına aşina iseniz fazla yeterli ve derin bilgiler vermediğini, ve sizin de bunu gereksiz görebileceğinizden görmezden gelebilirsiniz. Ama eğer Total War oyunlarına ilk kez başlayacaksanız yararlı olduğunu da söylemem lazım. Bu kısmı atlattıktan sonra oyun seçebilme ekranında birbirinden farklı dört tür savaş yapabilme şansımızın olduğunu görüyoruz. Bunlar; Imperial Campign, Historical Battle, Custom Battle ve Quick Battle. Oyunun asıl tadı Imperial Campign’de çıktığı için ve zaten konsept bunun üzerine kurulduğu için az sonra o kısma ayrıntılıca değineceğiz. Diğerlerine bakacak olursak, Historical Battle seçeneğinde tarihi öneme sahip bir çarpışmayı tekrar yaşıyorsunuz, hem de hiçbir anını kaçırmadan. Custom Battle’in Quick olanından farkı ise savaşacak halkları ve askerleri kendiniz seçebiliyor olmanız; diğerinde bu imkan yok, bilgisayarın iki tarafa da verdiği askerler ile savaşa girişiyorsunuz. Aralarında Pretoryan, Kartaca, Britanya, Yunan, Cermen gibi 20 farklı halktan birini seçerek karşı tarafta ayarlayacağınız düşman birliklere karşı mücadeleye girişiyorsunuz. Imperial Campign tarafında ise milattan önce İtalya yarımadasına yerleşmiş üç büyük ailenin birini seçerek tüm Avrupa’ya nam salmaya çalışıyorsunuz.
B. Harita Üzerinde
B1.1. Şehirler ve yöneticiler
Şehirler, yöneticiler ve onların seviyeleri, şehirlerdeki asker güç oyunda çok önemli bir yere sahip. Hatta bulunduğunuz yerdeki refah düzeyi yeni fetihler yapmaktan bile daha çok göz önünde bulunmalı. Her şehrin sizde olduğu dönemleri bakımından iyi yönetim ise fazlasıyla kritik; şehirlerinizi sürekli insanların ihtiyaçları duyacağı şekilde geliştirmeli ve vergileri de akıcı biçimde cebinize koymanız lazım. Çünkü yazının genelinde de sıklıkla değineceğim vergi olayı gerçekten de dikkate değer. Ticaret yapamadığınız zaman çoğunlukla gelirlerinizin büyük bir kısmı kesintisiz gelecek vergilere bağlı. Düşününce, savaş harcamalarını, şehirlerdeki yapıları ve askeri yükseltmeleri hesaba katarsak sürekli para sahibi olmak epey önemli. Oyunun sonlarına doğru da topraklarınızı iyice genişlettiğinizde şehir yönetimindeki ince detayları görmezden gelebilirsiniz. Zaten o zamana kadar da oyunda iyi bir tecrübe yapmış ve neyin nasıl yapılması gerektiğine dair engin bir bilgi birikimine sahip olmuş olursunuz.
B1.2. yöneticilerin Önemi ve Yetişmesi
Ailenizden herhangi bir kişi şehrin yöneticisi olabilir. Karakterinizin isminin yanındaki küçük beyaz noktaların fazlalığı, onun ne kadar iyi bir yönetici olup olmadığı bilgilendirici. İyi bir yöneticinin şehrinde insanlara sağlanan kaynaklar neticesinde onlar mutlu olacakları gibi, sonuçta gelecek vergiler de buna paralel olarak artış gösterecek ve böylece siz mutlu olacaksınız. Bir yönetici yada herhangi bir askeri birlik ile kontrol altında olmayan şehirlerde vergiyi istediğiniz gibi alamamanız gibi durumlar söz konusu olabiliyor. Hatta bunun da ötesinde şehirlerde isyanlar çıkabiliyor ve kontrolü kaybedebiliyorsunuz. Zamanla sınırlarınız genişlediği için sahip olduğunuz topraklarda kültür farklılıkları da ortaya çıkabilecektir. Buna göre yeni fethettiğiniz şehirlerin gücüne sahip olmak sizi zorlayabilir. En azından düzene girene kadar yeni ele geçirdiğiniz şehirlerde deneyimli bir general bulundurmak akıl karı. Onların isyanları sonuç vermesi dahilinde sizin egemenliğinizden çıkarak eski ülkelerinin topraklarına hizmet etmeye devam edebilirler. Tüm bunların sonunda söylenecek söz ise; şehre koyacağınız yöneticinin ne yaptığını bilir biri olmasına dikkat edin ve ele geçirdiğiniz şehirlerde ağırlığınızı hissettirin.
yönetici geliştirirken dikkat etmeniz gereken birçok etken var. Mesela bir generalin 16-17 yaşlarında meydanlarda boy gösterdiğini düşünürsek onların bu dönemlerindeki yeteneklerinin iyi olmadığına hak vereceksinizdir. Yapılacak şey ise basit. Ailenizin yaşadığı şehirlere akademiler kurarsanız gençlik çağlarında sağlam bir karakter ve yönetici bilgisiyle donanan general ile topraklarınızı çok daha kontrollü ve güvenilir biçimde idame ettirebileceksiniz. Bunun yanında generallerin savaş alanlarındaki başarıları da aynı başlık altında birleştirmek mümkün. Zaferlerle donatılmış bir generalin artan seviyesi ile birlikte savaş alanlarındaki başarısı onun karizmasında fazlasıyla artış göstereceğinden hükmetme gücü de pekişecektir.
B1.3. Şehrinizin nüfusu ve Kaynaklar
Oyunun sonlarına doğru şehrinizde gereksiz yere ve bolca insan türeyecektir; ama, ilk başlarda büyük bir nüfus patlamasına ihtiyacınız var. Asıl amacınız da askeri birlikleri güçlendirmek olduğundan hem insan gücüne hem de askeri binalar gerekli. Bunları yapabilmenin yolu da bizzat insanların kas kuvvetinden geçiyor. Gerçi üreteceğiniz binalarda paranın önemi daha fazlaymış gibi görünse de hizmet edeceğiniz insanlar halkın kendisi ve bunların hepsi onlar olmazsa olmayacağı için nüfus önemli. Büyük binaları da büyük şehirlerde yapabileceğiniz için o şehrin büyümüşlük seviyesi bir yerde nüfusa bağlı. Şehir ile ilgili detayları görebileceğiniz ekranda şehir nüfusunun artış yüzdesini görebilirsiniz.
Vergilerin oyunun başlarında önemi çok fazla. Çünkü oyuna alışma zamanınızda ve daha küçük bir ülkeyken fazla iyi ticaret yapamadığınız için vergi önem kazanıyor. Şehirdeki insanların ve ordunun refah standardını onlara vereceğiniz maaş ile de sağladığınız için bir yerde onların sadakatini kazanmanız de önemli. Buna da dikkat etmeniz önerilir.
İnsanların öncelikli ihtiyaç duydukları şeyleri el altında sahip olmaları onların şehir yönetimindeki memnuniyetlerini, dolayısıyla da nüfusu etkileyecektir. Onların karınlarının doyması, o şartlar altındaki halklar için daha önemli(ki düşününce bunun önemsiz olduğu bir devir olmaz herhalde) olduğundan çiftlik kurmaya özen göstermelisiniz. Hatta artan nüfus ve şehrin gelişmişlik seviyesine göre bolca ve her fırsatta çiftlik kurun derim. Burada bir diğer konu da netlik kazanıyor; o da insanların sağlık durumları. Kötü sağlık koşullarına sahip ülkelerde hastalıklar ve salgınlar olabileceği için kanalizasyon sistemini de üretmeyi unutmayın derim.
Şehir nüfusunu yükseltmenin diğer bir olur yolu da, biraz çirkefçe dursa da, köleler. Eski Roma uygarlığının bu konuda işbilir bir medeniyet olduğu gerçeğini oyunda görmek güzel. Bir şehri fethettiğinizde karşınıza çıkacak olan ekranda “enslave” seçeneğini seçtiğinizde o halktan insanları ele geçiriyorsunuz ve buradaki nüfus gücüne katkıda bulunmuş oluyorsunuz. Ayrıca bu köleleştirme işini düşman birlikler üzerinde sıkça kullanırsanız o halktan zarar görebilme ihtimalini de düşürürsünüz.
B1.4. Paranın ve Ticaretin Önemi
Para, hak vereceksinizdir ki oyunda hayati değer taşıyan en önemli unsur. Şehrinizi veya askeri gücünüzü geliştirmek için bina yapmanız lazım ve görüyoruz ki binalar pahalı. Oyunda vergiler fazlasıyla önemli olabilir; ama, gelişmiş bir imparatorluğun da sadece vergilere bel bağlaması çok komik ve yetersiz olur. Bir miktar paraya sahipseniz askeri gücünüzü geliştirebilmek için yapacağınız bir çok işlem var. Düşman generale rüşvet vererek yanınızda savaşa girmeyi önerebilirsiniz, askeri kışlalar üreterek olanları da geliştirme yoluna gidebilirsiniz, yada hiçbir şey yapamasanız paralı asker tutabilirsiniz. Bunlarda gönlünüzce özgürsünüz; ama, gördüğünüz gibi bunları yapabilmek için ekonominizi de geliştirmiş olmalısınız. Peki para getirisini nasıl sağlayacaksınız? Yollar, maden yatakları ve ticaret en önemlileri arasında sayılabilir. Deniz ticareti de üzerinde durulması gereken bir konu. Bu sayede yapacağınız ticari girişimler ekonominize bolca katkıda bulunuyor. Hepsinin sonrasında da üreteceğiniz market ve forumlar da buna ilave etki yapacaktır. Diğer şehirlerinizin her birini de aynı bu şekilde yükseltecek olursanız gerek ekonomik, gerekse de askeri alanda Avrupa’nın en gelişmiş ülkesi olma yolunda emin adımlar atabilirsiniz. Tabi ticareti sağlamak için de şehirlerde ticaret merkezleri kurmalı ve diplomatlar yardımıyla diğer ülkelerle ticaret anlaşmaları yapmalısınız. Böylece ülkeniz gelişecek