05-08-2008, 09:47 AM
Soyunu Araştırmak İsteyenler; Gerekli Bilgiler Burada
Soyağacı araştırması yapmak isteyenler metod olarak öncelikle günümüzden geriye
doğru gitmelidirler. Bu konudaki en önemli kayıtlar nüfus kayıtlarıdır. Öncelikle
gidilecek yer kişinin bağlı olduğu nüfus idaresidir. nüfus kütüklerinde cumhuriyet
dönemi kayıtlarının hepsine ulaşmak mümkündür. Cumhuriyet öncesi nüfus kayıtlarına
ise "Atik nüfus Defterleri" diye adlandırılan kayıtlarda rastlanılabilinir.
Cumhuriyet dönemi öncesi kayıtları türlerine göre şöyle sıralayabiliriz:
I- nüfus Sayımları ve nüfus Defterleri
II- Temettüat Defterleri
III- Tapu-Tahrir Defterleri
IV- Sicill-i Ahval Kayıtları
V- Biyografik Eserler
VI- Vakıf Belgeleri
VII- ATASE Genelkurmay Arşivleri
I- nüfus Sayımları ve nüfus Defterleri
-1831 Sayımı (II. Mahmut Dönemi)
-1841 Sayımı (Abdülmecit Dönemi)
Bu iki sayımla ilgili kayıtlara Osmanlı Arşivinin tasnifi tamamlanmış fonları
arasında henüz rastlanmamaktadır. Bu yüzden bu defterlere ulaşma imkanımız şimdilik
yoktur.
-1894 Sayımı (II. Abdülhamit Dönemi)
-1904 Sayımı (II. Abdülhamit Dönemi)
II. Abdülhamit Döneminde yapılan bu sayımlar Osmanlı dönemi nüfus Kayıtlarının en
esaslı ve düzenli olanlarıdır. Ayrıca MERNİs Projesi kapsamında yer alan ilk
kayıtlardır. MERNİs Projesine göre isteyen herkes 1800'ün sonları ya da 1900'ün
başlarına kadar olan soy bilgilerine ulaşabilme imkanına sahip olacaktır. Şu anda
MERNİs Projesinin bir sonucu olarak il ve ilçe nüfus müdürlüklerinden ve ayrıca
İçişleri Bakanlığı nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü'nden şecere bilgileri
öğrenilebilmektedir.
- Ara nüfus Sayımları (nüfus Ceride Defterleri)
Bunlar ana nüfus sayımlarına ek olarak yapılan 6 aylık doğum ve ölüm kayıtlarını
içeren nüfus yoklama kayıtlarıdır ki Osmanlı Arşivinin değişik fonlarında nüfus
Ceride Defterleri olarak rastlanmaktadır.
- Bölgesel Sayımlar (Atik nüfus Defterleri)
1904 öncesi bölgesel olarak yapılan sayımlardır. İl nüfus müdürlüklerinde bu
kayıtlara ulaşılabilmektedir. Ne yazık ki bunların önemli bir bölümü savaşlar ve
yangınlar nedeniyle günümüze ulaşmamıştır.
II- Temettüat Defterleri
1840'lardan sonra tutulmaya başlanan kayıtlardır. Yapılan nüfus sayımlarında tespit
edilen kişilere ait *** varlıklarını belirlemeye yönelik çalışmaları ihtiva eder.
Osmanlının doğu vilayetlerini kapsamamaktadır.
III- Tapu-Tahrir Defterleri
Osmanlının ilk dönemlerinden itibaren tutulmaya başlanan bu defterler 5 yılda bir
yenlenmiş olup bu kaynaklarda kişi ve cemaat adlarına rastlanmaktadır. Köylerin
gelir gider durumunu ve bazen hane sayılarını bildirmektedir. Bu kaynaklarda geçen
kişi adları lakaplarla birlikte yazılmadığından soyacağı araştırmalarında çoğu zaman
önemini yitirmektedir.
IV- Sicill-i Ahval Kayıtları
Genel Olarak 1879-1909 tarihleri arasında II. Abdülhamit Döneminde Osmanlı
Devletinde Görev almış memurlara ait hal tercümeleridir ki bu kayıtlarda isim,
mahlas, künye, baba ismi, sülalesi, göreve başlayışları, tahsil durumları, liyakat
ve ehliyet dereceleri, gayrimüslim ise milliyeti yer almaktadır. 92000 memurun sicil
kayıtları 201 defterde toplanmıştır.
V- Biyografik Eserler
Osmanlı Döneminin önemli kişilikleri hakkında bilgi veren çok sayıda biyografik eser
çalışması yapılmıştır. Bunlar; Genel, Sadrazamlar, Şeyhülislamlar, Ulema, Kabdan
Paşalar, Reisülküttablar, Hattatlar, Şuara Tezkireleri olmak üzere guruplandırılır.
(Eser adları için bkz. Mübahat s. Kütükoğlu-Tarih Araştırmalarında Usul)
VI- Vakıf Belgeleri
Elinde vakfiyeleri olan kişiler bu vakfiyeler yardımıyla kendi ailelerine ait
vakıfların belgelerine Osmanlı Arşivleri ya da Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivinde
ulaşabilirler.
VII- ATASE (Genel Kurmay Arşivleri)
Kırım Harbi sonrası askeri kayıtları ihtiva eden bu arşivde askeri görevliler ve
şahsiyetler hakkında bilgi bulunabilmektedir.
Soyağacı araştırması yapmak isteyenler metod olarak öncelikle günümüzden geriye
doğru gitmelidirler. Bu konudaki en önemli kayıtlar nüfus kayıtlarıdır. Öncelikle
gidilecek yer kişinin bağlı olduğu nüfus idaresidir. nüfus kütüklerinde cumhuriyet
dönemi kayıtlarının hepsine ulaşmak mümkündür. Cumhuriyet öncesi nüfus kayıtlarına
ise "Atik nüfus Defterleri" diye adlandırılan kayıtlarda rastlanılabilinir.
Cumhuriyet dönemi öncesi kayıtları türlerine göre şöyle sıralayabiliriz:
I- nüfus Sayımları ve nüfus Defterleri
II- Temettüat Defterleri
III- Tapu-Tahrir Defterleri
IV- Sicill-i Ahval Kayıtları
V- Biyografik Eserler
VI- Vakıf Belgeleri
VII- ATASE Genelkurmay Arşivleri
I- nüfus Sayımları ve nüfus Defterleri
-1831 Sayımı (II. Mahmut Dönemi)
-1841 Sayımı (Abdülmecit Dönemi)
Bu iki sayımla ilgili kayıtlara Osmanlı Arşivinin tasnifi tamamlanmış fonları
arasında henüz rastlanmamaktadır. Bu yüzden bu defterlere ulaşma imkanımız şimdilik
yoktur.
-1894 Sayımı (II. Abdülhamit Dönemi)
-1904 Sayımı (II. Abdülhamit Dönemi)
II. Abdülhamit Döneminde yapılan bu sayımlar Osmanlı dönemi nüfus Kayıtlarının en
esaslı ve düzenli olanlarıdır. Ayrıca MERNİs Projesi kapsamında yer alan ilk
kayıtlardır. MERNİs Projesine göre isteyen herkes 1800'ün sonları ya da 1900'ün
başlarına kadar olan soy bilgilerine ulaşabilme imkanına sahip olacaktır. Şu anda
MERNİs Projesinin bir sonucu olarak il ve ilçe nüfus müdürlüklerinden ve ayrıca
İçişleri Bakanlığı nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü'nden şecere bilgileri
öğrenilebilmektedir.
- Ara nüfus Sayımları (nüfus Ceride Defterleri)
Bunlar ana nüfus sayımlarına ek olarak yapılan 6 aylık doğum ve ölüm kayıtlarını
içeren nüfus yoklama kayıtlarıdır ki Osmanlı Arşivinin değişik fonlarında nüfus
Ceride Defterleri olarak rastlanmaktadır.
- Bölgesel Sayımlar (Atik nüfus Defterleri)
1904 öncesi bölgesel olarak yapılan sayımlardır. İl nüfus müdürlüklerinde bu
kayıtlara ulaşılabilmektedir. Ne yazık ki bunların önemli bir bölümü savaşlar ve
yangınlar nedeniyle günümüze ulaşmamıştır.
II- Temettüat Defterleri
1840'lardan sonra tutulmaya başlanan kayıtlardır. Yapılan nüfus sayımlarında tespit
edilen kişilere ait *** varlıklarını belirlemeye yönelik çalışmaları ihtiva eder.
Osmanlının doğu vilayetlerini kapsamamaktadır.
III- Tapu-Tahrir Defterleri
Osmanlının ilk dönemlerinden itibaren tutulmaya başlanan bu defterler 5 yılda bir
yenlenmiş olup bu kaynaklarda kişi ve cemaat adlarına rastlanmaktadır. Köylerin
gelir gider durumunu ve bazen hane sayılarını bildirmektedir. Bu kaynaklarda geçen
kişi adları lakaplarla birlikte yazılmadığından soyacağı araştırmalarında çoğu zaman
önemini yitirmektedir.
IV- Sicill-i Ahval Kayıtları
Genel Olarak 1879-1909 tarihleri arasında II. Abdülhamit Döneminde Osmanlı
Devletinde Görev almış memurlara ait hal tercümeleridir ki bu kayıtlarda isim,
mahlas, künye, baba ismi, sülalesi, göreve başlayışları, tahsil durumları, liyakat
ve ehliyet dereceleri, gayrimüslim ise milliyeti yer almaktadır. 92000 memurun sicil
kayıtları 201 defterde toplanmıştır.
V- Biyografik Eserler
Osmanlı Döneminin önemli kişilikleri hakkında bilgi veren çok sayıda biyografik eser
çalışması yapılmıştır. Bunlar; Genel, Sadrazamlar, Şeyhülislamlar, Ulema, Kabdan
Paşalar, Reisülküttablar, Hattatlar, Şuara Tezkireleri olmak üzere guruplandırılır.
(Eser adları için bkz. Mübahat s. Kütükoğlu-Tarih Araştırmalarında Usul)
VI- Vakıf Belgeleri
Elinde vakfiyeleri olan kişiler bu vakfiyeler yardımıyla kendi ailelerine ait
vakıfların belgelerine Osmanlı Arşivleri ya da Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivinde
ulaşabilirler.
VII- ATASE (Genel Kurmay Arşivleri)
Kırım Harbi sonrası askeri kayıtları ihtiva eden bu arşivde askeri görevliler ve
şahsiyetler hakkında bilgi bulunabilmektedir.